Porsche chciało stworzyć tani samochód na 20 lat. Miał być niemal niezniszczalny
Porsche FLA miało przejechać 300 000 kilometrów i służyć przez 20 lat. W 1973 roku niemiecka marka opracowała samochód, który miał być wyjątkowo trwały i tani w utrzymaniu.
Silnik o pojemności 2,5 litra i mocy zaledwie 75 KM, trzybiegowa skrzynia biegów, odporne na korozję nadwozie i instalacja elektryczna zaprojektowana z myślą o łatwych naprawach. Brzmi to jak przepis na najnudniejszy samochód na świecie, nieprawdaż? Możecie się zdziwić, ale jest to projekt... Porsche - a dokładniej Porsche FLA.
Niemieccy inżynierowie mieli bardzo konkretny cel - chcieli sprawdzić, czy można stworzyć samochód, który będzie służył właścicielowi dwukrotnie dłużej niż przeciętne auto z początku lat siedemdziesiątych.
FLA, czyli Forschungsprojekt Langzeit-Auto. Samochód zaprezentowano w 1973 roku podczas salonu motoryzacyjnego we Frankfurcie. Porsche opracowało ten samochód na zamówienie niemieckiego Federalnego Ministerstwa Badań i Technologii, a cały projekt miał odpowiedzieć na pytanie, czy produkowanie trwalszych samochodów pozwoli ograniczyć zużycie surowców i obniżyć koszty motoryzacji.
Porsche FLA miało być tanie w utrzymaniu. Inżynierowie postawili na wyjątkową trwałość
Pomysł narodził się w okresie, w którym coraz głośniej dyskutowano o ograniczonych zasobach naturalnych. W 1972 roku Klub Rzymski opublikował raport "Granice wzrostu", wskazujący na możliwe konsekwencje nieustannego zwiększania produkcji i konsumpcji. Porsche postanowiło przyjrzeć się temu problemowi z perspektywy przemysłu samochodowego.
Założenie było proste: zamiast produkować dwa samochody, które będą użytkowane przez 10 lat każdy, można stworzyć jeden, zdolny do przejechania 300 000 kilometrów i funkcjonowania przez dwie dekady. Spójrzcie jak się wtedy myślało o ekonomii. Brzmi to wspaniale, nieprawdaż? W ten sposób ograniczono by zapotrzebowanie na surowce, energię potrzebną do produkcji i liczbę pojazdów trafiających na złom.
Oczywiście wymagało to zastosowania droższych materiałów i bardziej wytrzymałych podzespołów. Porsche oszacowało, że samochód wykorzystujący wszystkie opracowane rozwiązania kosztowałby około 30 procent więcej od porównywalnego modelu. Jednocześnie przewidywano, że wydatki związane z jego użytkowaniem i utrzymaniem mogłyby być niższe o około 15 procent.

Nie chodziło więc wyłącznie o cenę. Kluczowe było obniżenie całych kosztów eksploatacji pojazdu. W analizach uwzględniono nawet możliwość odzyskiwania surowców po zakończeniu użytkowania pojazdu.
Porsche FLA miało 2,5-litrowy silnik, oferujący raptem... 75 KM
Jednym z najbardziej nietypowych elementów FLA był układ napędowy. Porsche zdecydowało się na czterocylindrowy silnik o pojemności 2,5 litra, rozwijający około 75 KM. Przypomnijmy: Porsche 911 Carrera RS, zaprezentowane w tym samym okresie, oferowało 210 KM z silnika o pojemności 2,7 litra. Różnica była ogromna, ale w FLA osiągi schodziły na dalszy plan.
Konstruktorzy uznali, że silnik o dużej pojemności, pracujący przy niewielkim obciążeniu i niskich obrotach, będzie mniej podatny na zużycie. Jednostka osiągała maksymalną moc przy około 3600 obr./min, a jej zakres pracy kończył się w okolicach 4000 obr./min. Nie było więc potrzeby korzystania z wysokich obrotów, które zwiększałyby obciążenia mechaniczne.
Moc trafiała na tylne koła za pośrednictwem trzybiegowej przekładni. Porsche przewidywało, że samochód o masie około 1000 kg będzie mógł rozpędzić się do 160 km/h. Były to jednak wartości projektowe, a nie wyniki uzyskane podczas testów drogowych.
Porsche chciało wyeliminować największych wrogów samochodu: korozję i zużycie mechaniczne
W latach siedemdziesiątych korozja była jednym z głównych powodów przedwczesnego końca eksploatacji samochodów. Nadwozia rdzewiały, a ich naprawa często przestawała mieć ekonomiczny sens, nawet jeśli silnik i skrzynia biegów pozostawały sprawne.
Między innymi z tego powodu w FLA zastosowano aluminium, stal nierdzewną i ocynkowane elementy stalowe. Porsche chciało maksymalnie ograniczyć ryzyko korozji, ale jednocześnie zadbało o trwałość niemal wszystkich pozostałych podzespołów.

Dobrym przykładem były większe łożyska i koła zębate. Dzięki zwiększeniu ich wymiarów można było ograniczyć obciążenia przypadające na poszczególne elementy, a tym samym spowolnić ich zużycie. Inżynierowie zaakceptowali większą masę niektórych części, ponieważ ważniejsza była ich żywotność.
Podobne podejście zastosowano w silniku. Większa ilość oleju oraz odpowiednio dobrane filtry miały zapewnić lepsze warunki smarowania podczas wieloletniej eksploatacji.
Porsche inaczej podeszło także do całej instalacji elektrycznej. Styki pokryto srebrem, aby ograniczyć problemy związane z utlenianiem połączeń. Samą instalację podzielono na mniejsze sekcje, które można było łatwiej naprawiać lub wymieniać. Zamiast demontować rozbudowaną wiązkę przewodów, mechanik mógłby zająć się wyłącznie uszkodzonym fragmentem.
Szyby miały większą odporność na zarysowania, zastosowano wytrzymalszy układ wydechowy i materiały dobrane z myślą o późniejszym recyklingu. Projekt obejmował również rozwiązania poprawiające bezpieczeństwo, w tym wzmocnienia chroniące pasażerów podczas uderzeń bocznych.
Dlaczego Porsche FLA nigdy nie trafiło do produkcji?
Choć założenia projektu były interesujące, szybko pojawiły się pytania o jego ekonomiczny sens. Samochód miał kosztować więcej od konkurentów, a korzyści wynikające z większej trwałości właściciel odczuwałby dopiero po wielu latach.
Nie było również pewności, czy klienci rzeczywiście chcieliby użytkować ten sam pojazd przez 20 lat. W tym czasie zmieniały się przecież wymagania dotyczące bezpieczeństwa, wyposażenia i osiągów, a na rynku regularnie pojawiały się nowsze konstrukcje. Zasadniczo więc idea była ciekawa na papierze, ale w rzeczywistości nijak by się nie sprawdziła.
Pomysł z 1973 roku pomógł stworzyć trwalsze Porsche 911
Choć FLA pozostało eksperymentem, część rozwiązań rozwijanych w tamtym okresie znalazła później zastosowanie w seryjnych samochodach Porsche. Najbardziej widocznym przykładem była poprawa ochrony antykorozyjnej nadwozi.
Już w lipcu 1975 roku niemiecka marka rozpoczęła stosowanie obustronnie ocynkowanych blach w produkcji seryjnej. Od roku modelowego 1976 rozwiązanie to pojawiło się w Porsche 911. Producent oferował wówczas sześcioletnią gwarancję na perforację korozyjną, którą w kolejnych latach wydłużono najpierw do siedmiu, a następnie do dziesięciu lat.
Warto przy tym zaznaczyć, że Porsche zajmowało się ochroną antykorozyjną jeszcze przed powstaniem FLA. Już w 1967 roku zaprezentowano eksperymentalne 911 S z nadwoziem wykonanym ze stali nierdzewnej. Samochód przejechał około 150 000 kilometrów w ciągu siedmiu lat, po czym trafił do Deutsches Museum w Monachium. Samo Porsche FLA również przetrwał do dziś. Nietypowy prototyp z 1973 roku znajduje się w kolekcji Porsche Museum w Stuttgarcie.


