Fiat 126p zmienił Polskę. Maluch był marzeniem milionów, dzisiaj idealne egzemplarze kosztują fortunę

Przez blisko trzy dekady Fiat 126p, znany nam jako Maluch, był stałym elementem polskiego krajobrazu. Niczym małe Minionki wypełniał każdy parking, na osiedlach, przed domami i przed zakładami pracy, pokonywał tysiące kilometrów podczas rodzinnych wakacji i mieścił wielkie rodziny w mikroskopijnym nadwoziu. Dla jednych był pierwszym samochodem, dla innych jedynym, na jaki mogli sobie pozwolić. Trudno jednak znaleźć drugi model, który tak mocno wpisał się w codzienne życie Polaków.

Dziś wracamy do jego historii w naszym kraju. Choć model 126p miał włoskie korzenie, to właśnie w Polsce osiągnął największy sukces. Tutaj też produkowano go najdłużej, a nasi inżynierowie przez lata rozwijali jego konstrukcję.

Fiat 126p dał Polakom mobilność. Na początku wcale nie był jednak tani

Wszystko zaczęło się od umowy licencyjnej podpisanej z Fiatem 29 października 1971 roku. Polska potrzebowała niedużego, względnie taniego samochodu, który można byłoby produkować na dużą skalę. Wybór padł na następcę Fiata 500, model 126, zaprezentowany oficjalnie w Turynie w 1972 roku.

Pierwsze egzemplarze polskiej wersji zmontowano 6 czerwca 1973 roku w Bielsku-Białej. Nie korzystano jeszcze wtedy z części produkowanych na miejscu. Wszystkie podzespoły przyjechały z Włoch, gdzie Fiat 126 powstawał już od kilku miesięcy.

Na właściwy początek produkcji trzeba było poczekać do 22 lipca. Wówczas ruszyła seryjna produkcja w Fabryce Samochodów Małolitrażowych. Do końca roku powstało około 1500 samochodów. Dwa lata później do Bielska-Białej dołączył nowy zakład w Tychach, który pozwolił znacząco zwiększyć skalę działalności.

W założeniu Maluch miał być samochodem dostępnym dla przeciętnego obywatela. Problem polegał na tym, że jego cena wynosiła początkowo 69 000 złotych, równowartość około 20 średnich miesięcznych wynagrodzeń. Dla wielu rodzin oznaczało to konieczność wieloletniego oszczędzania.

Samo zebranie pieniędzy nie gwarantowało zresztą sukcesu

W gospodarce PRL-u zakup samochodu był znacznie bardziej skomplikowany niż dzisiaj. System przedpłat, talonów i przydziałów sprawiał, że na odbiór auta trzeba było czekać, a dostępność pozostawała mocno ograniczona. W efekcie na wolnym rynku używane Fiaty 126p potrafiły kosztować więcej niż fabrycznie nowe egzemplarze kupowane po oficjalnej cenie.

Mimo wszystko Maluch stopniowo zmieniał sytuację na polskich drogach. Rodzina, która wcześniej korzystała wyłącznie z komunikacji publicznej, mogła wreszcie samodzielnie wyjechać na wakacje czy odwiedzić krewnych na drugim końcu kraju. Niewielki bagażnik nie stanowił większej przeszkody. Walizki lądowały na dachowym bagażniku, a bardziej ambitni kierowcy ciągnęli za sobą nawet przyczepy kempingowe Niewiadów N126.

Polski Fiat 126p szybko stał się jednym z najważniejszych produktów eksportowych FSM

Początkowo pod tylną pokrywą pracował dwucylindrowy, chłodzony powietrzem silnik o pojemności 594 cm3, rozwijający 23 KM. Moc trafiała oczywiście na tylne koła. Nie była to konstrukcja zapewniająca szczególnie komfortowe podróżowanie, ale miała kilka ważnych zalet. Była prosta, niewielka i stosunkowo łatwa w naprawach.

W 1976 roku rozpoczęto wprowadzanie jednostki o pojemności 652 cm3, która oferowała nieco lepszą elastyczność. W gamie pojawiały się też kolejne odmiany wyposażenia, różniące się detalami wykończenia i dodatkami poprawiającymi komfort.

Produkcja rosła, a Polska stopniowo przejmowała coraz większą odpowiedzialność za cały projekt. W 1979 roku FSM stała się głównym producentem Fiata 126 dla światowej sieci włoskiego koncernu. Rok później zakończono wytwarzanie tego modelu we Włoszech.

W 1980 roku polskie fabryki świętowały wyprodukowanie milionowego egzemplarza. Na kolejny milion trzeba było poczekać już tylko pięć lat

Maluch nie był przy tym samochodem przeznaczonym wyłącznie na nasz rynek. Eksportowano go do wielu krajów Europy, ale także znacznie dalej. W Australii oferowano go pod nazwą FSM Niki, a na Kubie i w Chinach stał się dość nietypowym widokiem na ulicach.

Szczególnie ciekawa jest historia chińskiego rynku. W latach 1985-1989 trafiło tam ponad 23 000 Maluchów. Część z nich wykorzystywano jako taksówki. W mieście Wenzhou jeździło podobno około 5000 takich samochodów. Ponoć pojedyncze sztuki istnieją do dziś.

Fiat 126p FL, BIS i Elegant. Polscy inżynierowie stale rozwijali Malucha

Choć podstawowa konstrukcja pozostawała niezmienna, Fiat 126p przez lata przechodził kolejne modernizacje. Jedną z najważniejszych przeprowadzono w 1985 roku, kiedy na rynek trafił model FL.

Najłatwiej rozpoznać go po plastikowych zderzakach i zmienionych detalach nadwozia. Znacznie więcej działo się jednak we wnętrzu. Pojawiła się nowa deska rozdzielcza, zmieniono część wyposażenia i wprowadzono rozwiązania poprawiające codzienną eksploatację.

Dwa lata później polscy konstruktorzy poszli o krok dalej. Fiat 126 BIS był jedną z największych zmian w historii tego modelu. Otrzymał chłodzony cieczą silnik o pojemności 704 cm3, z poziomo ulokowanymi cylindrami (tak, był to bokser). Dzięki temu nad jednostką napędową udało się wygospodarować dodatkowy bagażnik, dostępny przez unoszoną tylną klapę. Tak powstało nasze "polskie Porsche" (no, tak jakby...).

BIS zachował też przedni bagażnik, a po złożeniu tylnej kanapy oferował znacznie większe możliwości przewozowe niż standardowy Maluch. Miał być praktyczniejszą odmianą dobrze znanego samochodu, choć bardziej skomplikowana konstrukcja silnika przyniosła również nowe problemy eksploatacyjne.

W 1991 roku pojawiła się kolejna ciekawostka, czyli Fiat 126p Cabrio przygotowany przez BOSMAL. Samochód pozbawiono klasycznego dachu, zastępując go składanym poszyciem z materiału. Nadwozie wymagało dodatkowych wzmocnień, w tym charakterystycznego pałąka za fotelami. Dzisiaj jest to jedna z bardziej poszukiwanych odmian Malucha.

Ostatnią dużą modernizację przeprowadzono w 1994 roku

Wówczas zadebiutował Fiat 126 el, znany również jako Elegant. Zmieniono wygląd nadwozia i wnętrza, a wśród usprawnień technicznych znalazł się między innymi elektroniczny układ zapłonowy Nanoplex.

W 1996 roku do oferty dołączył wariant ELX z katalizatorem, dostosowany do normy emisji Euro 1. Rok później przeprowadzono głosowanie, w wyniku którego potoczna nazwa Maluch stała się oficjalnym oznaczeniem modelu.

Ostatni Fiat 126p powstał w 2000 roku. Pożegnano go serią Happy End

Pod koniec lat dziewięćdziesiątych Maluch był już samochodem mocno przestarzałym. Na polskich drogach przybywało nowocześniejszych modeli, a niewielki Fiat coraz gorzej wypadał pod względem bezpieczeństwa, komfortu i osiągów. Jego miejsce w salonach stopniowo zajmowały inne samochody, w tym Fiat Cinquecento i późniejsze Seicento.

Produkcję zakończono 22 września 2000 roku w Bielsku-Białej. Na pożegnanie przygotowano limitowaną serię Happy End, obejmującą 1000 egzemplarzy. Połowę pomalowano na czerwono, a pozostałe 500 samochodów otrzymało żółty lakier.

Ostatni wyprodukowany Maluch trafił do muzeum Fiata w Turynie

W ciągu 27 lat polskie fabryki opuściły dokładnie 3 318 674 egzemplarze Fiata 126p. Z tej liczby 1 152 325 samochodów powstało w Bielsku-Białej, a 2 166 349 w Tychach. Blisko 900 000 sztuk wyeksportowano w latach 1975-1992.

Oczywiście Maluch odegrał swoją rolę w polskim motorsporcie. Przygotowane do rajdów egzemplarze startowały zarówno w kraju, jak i za granicą. Za ich kierownicami można było zobaczyć między innymi Andrzeja Lubiaka, Wiesława Cygana czy Sobiesława Zasadę.

Dzisiaj idealny Fiat 126p może kosztować nawet 100 000 złotych

Jeszcze kilkanaście lat temu Maluch był jednym z najtańszych używanych samochodów na polskim rynku. Za mocno wyeksploatowane egzemplarze płaciło się kilkaset złotych. Wiele samochodów trafiało na złom, ponieważ koszty napraw przekraczały ich wartość.

Obecnie niektórzy tęsknią za tymi czasami. Fiat 126p stał się pełnoprawnym klasykiem, a ceny najlepiej zachowanych samochodów wyraźnie wzrosły. Szczególnie poszukiwane są egzemplarze z pierwszych lat produkcji, z chromowanymi zderzakami i silnikiem o pojemności 594 cm3.

Za wczesnego Malucha w dobrym stanie trzeba obecnie zapłacić około 15 000-30 000 złotych. Samochody po starannej renowacji osiągają ceny rzędu 35 000-60 000 złotych. Jeszcze więcej potrafią kosztować egzemplarze zachowane w niemal fabrycznym stanie, z niewielkim przebiegiem, oryginalnym lakierem i udokumentowaną historią.

Na rynku pojawiają się nawet ogłoszenia z cenami zbliżającymi się do 100 000 złotych. Nie oznacza to jednak, że każdy idealny Maluch jest tyle wart. To kwoty ofertowe, często dotyczące wyjątkowych samochodów, a nie potwierdzone ceny sprzedaży.

Późniejsze odmiany są nieco bardziej przystępne. Za zadbanego Fiata 126p FL lub Eleganta można zapłacić około 8000-18 000 złotych. Egzemplarze po kompleksowej renowacji bywają wyceniane na 20 000-35 000 złotych.

Największe znaczenie ma przy tym oryginalność. Fabryczny lakier, komplet zgodnych z rocznikiem elementów, oryginalne wnętrze i niewielki przebieg mogą być dla kolekcjonera cenniejsze niż efektowna renowacja. Szczególnie że samochodów zachowanych bez poważnych napraw blacharskich jest coraz mniej.

Fiat 126p: najważniejsze informacje, FAQ

• Pierwszy Fiat 126p zjechał z linii produkcyjnej 6 czerwca 1973 roku w Bielsku-Białej, powstał z części dostarczonych z Włoch. Produkcja seryjna ruszyła 22 lipca 1973 roku.
• Łącznie powstały 3 318 674 egzemplarze Fiata 126p. W Bielsku-Białej wyprodukowano 1 152 325 samochodów, a w Tychach 2 166 349.
• W 1976 wprowadzono silnik o pojemności 652 cm3.
• W 1985 roku debiutuje Fiat 126p FL z plastikowymi zderzakami, zmienionym wnętrzem i usprawnieniami technicznymi.
• W 1987 roku pojawił się Fiat 126 BIS z chłodzonym cieczą silnikiem 704 cm3 i dodatkowym tylnym bagażnikiem
• W 1994 roku pojawił się wariant el (Elegant) z odświeżonym nadwoziem, wnętrzem i elektronicznym zapłonem.
• W 1996 roku debiutuje wersja ELX z katalizatorem, spełniająca normę Euro 1.
• W 1997 roku nazwa "Maluch" staje się oficjalną dla tego modelu
• 22 września 2000 roku powstaje ostatni egzemplarz, produkcję zakończono limitowaną serią Happy End, liczącą 1000 samochodów: 500 czerwonych i 500 żółtych.